تبلیغات
دنیای تجارت الکترونیک - عوامل موفقیت یک وب سایت در عرصه تجارت الكترونیك
عوامل موفقیت یک وب سایت در عرصه تجارت الكترونیك

مقدمه

 

اساساً تجارت الكترونیكی به مفهوم تسهیل معاملات بازرگانی بواسطه بهره گیری از شبكه جهانی اینترنت است. به عبارتی در محیط تجارت الكترونیك، كلیه فعالیتها و عملیات‌های توزیع، خرید، فروش، بازاریابی و ارائه خدمات و بسط فرآیندهای تولید، از طریق سیستم‌های الكترونیكی، بسته‌های رایانه‌ای و اینترنت انجام می‌شود. امروزه، در صنعت فناوری اطلاعات از تجارت الكترونیك به عنوان یك تجارت هدفمند ، سودمند و تسهیل كننده معاملات بازرگانی در عرصه‌های جهانی یاد می‌شود. انتقال الكترونیك وجوه، مدیریت زنجیره‌ای، بازاریابی الكترونیكی، بازاریابی روی خط، پردازش و فرآوری معاملات به صورت روی خط، مبادله داده‌های الكترونیكی سیستم‌های خودكار موجودی اموال و سیستم‌های مجموعه داده جزء مواردی هستند كه در قالب تجارت الكترونیك می‌گنجند. در این میان فناوری‌های نوین ارتباطی نظیر؛ اینترنت، اكسترانت، پست الكترونیك، كتاب الكترونیك و تلفنهای همراه در گسترش و توسعه تجارت الكترونیك نقش بسزایی ایفا نموده اند. تحقیقات بعمل آمده حاكی از آن است كه در سال 2003 تجارت الكترونیك، فروشی در حدود 2/12 میلیارد دلار ایجاد نموده است ( Gregorio et.al, 2005).

در مقاله، سعی می‌گردد مسائل مترتب بر تجارت الكترونیك مورد بررسی قرار گیرند.

تجارت الكترونیك در گذار زمان:

اساساً تجارت الكترونیكی به مفهوم تسهیل معاملات بازرگانی بواسطه الكترونیك است. البته بدیهی است كه با گذشت زمان « تجارت الكترونیك» از نظر معنا، مفهوم و فرِآیند تغییر بطنی و تكاملی داشته است. بگونه‌ای كه در دهه 1970 از معاوضه داده‌های الكترونیكی (EDI) جهت ارسال سندهای تجاری همچون سفارشهای خرید یا صورت حسابهای الكترونیكی استفاده ‌شده است. بعداً با گسترش كاربرد آن لغت «تجارت از طریق شبكه وب» به جهت خرید كالا و خدمات از طریق شبكه جهانی وب و پشیبانی سیستم امنیتی (نظیر https؛ پروتكل مخصوص ارائه خدمت كه داده خیلی محرمانه سفارشی را برای حمایت از مشتری و پرداخت الكترونیكی، نظیر كارتهای اعتباری و واگذاری پرداخت بواسطه كارت اعتباری) پدید آمد.

در واقع، زمانیكه اولین وب، به صورت فراگیر و شناخته شده در سال 1994 پدید آمد خیلی از ژورنالیست‌ها و متخصصان پیش‌بینی نمودند كه «تجارت الكترونیكی» به زودی یك بخش مهم اقتصادی خواهد شد. به هرحال حدود چهار سال طول كشید تا پروتكل‌های https به طور مناسب و فراگیر گسترش یافته و توسعه یابند (توسعه‌ای كه توامان با جنگ و رقابت بین جستجوگرها بود). ( e-Business Watch, (2004

متعاقباً بین 1998و 2000 تعدادی از كسب و كارهای معتبر در آمریكا و اروپای غربی وب سایتهای ابتدایی را راه‌اندازی و توسعه دادند. نتیجه اینكه، تعداد زیادی از شركت‌ها و كمپانیهای «اصیل تجارت الكترونیك» در میان بارش دات ـ كام ها در سال 2001 و 2002 ناپدید شدند. در این بین خیلی از خرده فروشها دریافتند كه چالشهای موجود در بازار كنونی چیست و شروع به افزودن قابلیت‌های تجارت الكترونیكی به سایتهایشان نمودند برای مثال، بعد از فروپاشی فروشگاه اینترنتی خواروبار فروشی Web Van، سوپر ماركت زنجیره‌ای سنتی، آلبرمتسولسن و Safeway، هر دو شروع كردند به تقویت تجارت الكترونیكی بواسطه مشتریانی كه می‌توانستند سفارش خرید آن لاین را به مغازه‌های خواروبار فروش ارائه دهند.

در سال 2005 ، تجارت الكترونیك در عمده شهرهای كشورهای آمریكای شمالی، اروپای غربی، آسیای شرقی، خیلی خوب توسعه یافته است.لیكن هنوز در برخی از كشورهای صنعتی نظیر استرالیا و همچنین كشورهای در حال توسعه به خصوص ایران می‌بایست زمینه برای رشد سریع فراهم گردد.

عوامل اصلی موفقیت در تجارت الكترونیكی

عوامل متعددی وجود دارند كه در موفقیت تجارت الكترونیكی نقش ایفاء می‌كنند. در ذیل به برخی از مهمترین عوامل اشاره می‌گردد( Gregorio D.D. and Kassicieh S.K. 2005)

1 ـ ایجاد ارزش برای مشتركان: فروشندگان می‌توانند به این مورد بواسطه سفارش یك تولید یا خط تولید دست یابند همانگونه كه در تجارت غیر الكترونیك وجود داشته و می‌توانند پتانسیل‌های مشتریان را در یك قیمت رقابتی جذب ‌كنند.

2 ـ ارائه خدمات و عملكرد كار با ارائه نمایندگی: برقراری ارتباط با مشتری از طریق روشهای جدید می‌تواند زمینه‌های نیل به هدف عملكرد و خدمت كارآمد را فراهم آورد.

3 ـ تدارك یك وب سابت جذاب: استفاده از رنگ گرافیك و انیمیشن گیرا، عكس‌ها و فونت‌ها و خلق فضاهای مناسب می‌تواند. این چشم‌انداز را فراهم نماید.

4 ـ تدارك جایزه و پاداش برای مشتریان: به خاطر خرید و مراجعت و معرفی خدمات به سایرین، ترفیعات و ارتقای روشهای فروش نظیر كوپن‌ها، خدمات ویژه و تخفیف، شركت دادن در قرعه‌كشی‌ها، ایجاد لینك‌های وابسته به خدمات تكمیلی برای مشتری، پخش برنامه‌های تبلیغاتی مربوطه از طریق رسانه‌های فراگیر.

5 ـ تدارك خدمات ویژه شخصی: ایجاد وب سایتهای شخصی (ایمیل رایگان، پیشنهادهای خرید مطابق با سلیقه‌های روانشناسی و شخصیتی و سفارش ویژه خصوصی می‌تواند در موفقیت تجارت الكترونیك مؤثر باشد.

6 ـ تدارك فكر و مسئولیت اجتماعی: اتاق‌های ویژه گفتگو. گروههای بحث و تبادل نظر به صورت فیزیكی و به صورت مجازی، دریافت داده‌های مشتریان، انتقادات و پیشنهادات آنها، برنامه‌های مستمر و هدفمند می‌تواند به این هدف كمك نماید.

7 ـ قابلیت اطمینان پایایی و امنیت به كلیه فعالیت‌ها و خدمات كسب و كار: خدمات تكمیلی و نه موازی، سخت افزارجانبی و نه مازاد بر نیاز (اضافی)، وجود فناوری قابل اطمینان، اطلاعات شفاف غیرمهم در كسب و كار و احترام به اطلاعات مربوط به حیطه خصوصی افراد می‌تواند در بهبود و ارتقای این اطمینان موثر باشد.

( Clinton W. J., A. Gore 1997) , (Morgan J. P., A. Gidari, 2004)

8 ـ تدارك چشم‌انداز و منظر 360 درجه: ارتباط با مشتری بدین معنی كه كلیه كاركنان عرضه‌كنندگان و شركاء یك نظر كامل دارند و همین منظر برای مشتری وجود دارد.

9 ـ فراهم نمودن زمینه‌ای برای دریافت كلیه تجارب مشتریان: مدیریت كسب و كار می‌تواند پتانسیل‌ها و امكانات و شیوه‌های برقراری كلیه راههای ارتباط با مشتری با تجربه زمینه را برای دریافت تجارت ایشان فراهم نماید.

10 ـ كارآمد ساختن فرآیندهای كسب و كار: این موضوع از طریق مهندسی مجدد و بكارگیری و فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی میسر خواهد گردید.

11 ـ ایجاد امكاناتی كه مشتریان خودشان بدون نیاز به دستیار یا راهنما، راهنمایی و رهبری شوند. این امكان بواسطه تهیه یك سایت خودكار و جامع كه كار با آن آسان ـ بدون نیاز به دانش فنی ـ باشد، امكان‌پذیر می‌گردد.

12 ـ بنا گذاشتن یك مدل كسب و كار بازرگانی: امروزه خیلی از كسب و كارهای تجاری موفق كه سایت‌های آن در اختیار همگان قرار دارد. وجود دارند. كه از مدل قوی و ریشه‌داری برخور دارند.

13ـ مهندسی یك زنجیره «ارزش الكترونیكی» كه در آن بر یك تعداد محدود و معینی از صلاحیت‌ها و قابلیت‌های اساسی تمركز می‌كند. (مغازه‌های الكترونیكی می‌تواند به صورت تخصصی و یا به صورت عمومی به گونه‌ ای كه خوب، برنامه‌ریزی شده باشد، ظاهر شوند.

14 ـ تنظیم و دایر كردن سازمان كسب و كار مبتنی بر هوشیاری و چابكی در پاسخ سریع به هرگونه تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فیزیكی در محیط.

مسائل و مشكلات مترتب بر تجارت الكترونیكی:

حتی اگر یك ارایه كننده كالا و خدمات تجارت الكترونیكی 14 عامل كلیدی بالا را با جدیت پیگیری نماید، جهت تعبیه نمودن یك استراتژی تجارت الكترونیكی نمونه و سرمشق، مشكلات و مسایل همچنان می‌توانند افزایش یابند برخی این منابع مشكلات و مسایل عبارتند از:

1ـ نارسایی در درك مشتریان: اینكه چرا و چگونه آنها خرید می‌كنند. حتی یك تولید یا طرح معتبر و دارای ارزش می‌تواند شكست بخورد، اگر تولیدكنندگان و خرده‌فروش‌ها رفتارها و عادات مشتریان، انتظارات و انگیزش آنان را درك نكنند.

تجارت الكترونیك به طور بالقوه می‌تواند این مسایل و مشكلات اجتماعی را با تحقیقات بازاریابی متمركز و بازدارنده، همانطور كه یك خرده‌فروشی سنتی ممكن است انجام دهد، تخفیف دهد. ( UNCTAD 2005),

2 ـ عدم توفیق در درك موقعیت رقابتی: یك نفر ممكن است توانایی بنا نهادن یك مدل كسب و كار كتاب الكترونیكی خرده‌فروشی را داشته باشد، اما بدون اینكه بخواهد با Amazon.com رقابت كند. یا ممكن است شما در برخورد با افرادیكه به تازگی قصد راه‌اندازی كسب و كار خود را دارند اگر از رقبای كسب و كار و تجارت مورد نظر سؤال گردد، پاسخ دهند كه اصلاً رقیبی ندارند كه مسلماً در پاسخ باید گفت اگر رقابتی نیست پس بازاری وجود ندارد؟( Peha J. M. 1999)

3 ـ ناتوانی در پیش‌بینی كردن واكنشهای محیطی : اینكه رقبا چه كاری انجام خواهند داد؟ آیا آنها علایم تجاری یا سایت‌های رقابتی را معرفی خواهند نمود؟ آیا آنها به ارایه خدمات تملیكی اقدام خواهند نمود؟ آیا آنها به خرابكاری عمدی در سایت رقبا روی خواهند آورد؟ آیا موج جنگ قیمت‌ها شكسته خواهد شد؟ دولت چه اقدامی انجام خواهد داد؟ انجام تحقیقات درباره بازار و رقبا ممكن است برخی از پیامدهای مربوط به آن را تخفیف دهد.

4 ـ تخمین قابلیت منابع: كلیه منابع، كاركنان، سخت‌افزار، نرم‌افزار و فرآیندهای كسب و كار چگونه می‌توانند در استراتژی پیشنهاد شده به كارگرفته شوند؟ آیا خرده فروشان الكترونیكی در توسعه مهارت‌های مدیریت و كاركنان شكست خورده‌اند؟ این موضوعات مواردی هستند كه توجه به آنها ممكن است در حین برنامه‌ریزی منابع و آموزش كاركنان ایجاب ‌كند.

5 ـ عدم توفیق در تعدیل و هماهنگی: اگر گرایش موجود و روابط كنترلی كفایت نكند می‌توان به سمت ساختار سازمانی انعطاف‌پذیر، قابل محاسبه هموار حركت نمود كه ممكن است همكاری لازم برای تعدیل در سازمان‌ صورت نپذیرد ـ سازمان انعطاف‌پذیر نباشد.

6 ـ عدم توفیق در جلب حمایت و الزام یا تفسیر در اعتقاد مدیریت ارشد سازمان كسب و كار به نوآوری و ابتكارات فردی در بدنه سازمان. این موضوع اغلب ناشی از عدم توفیق یا عدم توانایی در بكار گماردن نیروهای متخصص و شایسته است به عبارت دیگر هر فرد در سازمان در جایگاه خودكار نمی‌كند. بكارگیری مدیریت موفق و متخصص از ابتدای شروع هر سازمان در ارتقای نوآوری سازمان مؤثر خواهد بود.

7ـ درك ناقص از نیازمندیهای زمان در تنظیم و راه‌اندازی: یك فعالیت تجارت الكترونیك می‌بایست زمان و پول مورد نیاز را در نظر داشته باشد. عدم توفیق در درك زمان‌بندی و برنامه‌ریزی‌ها می‌تواند منجر به تخمین هزینه اضافی بر كسب و كار گردد. طراحی پروژه اصلی، مدیریت مسیر بحرانی، تحلیل زمانی PERT ممكن است این عدم توفیق را تخفیف دهد. قابلیت سود در كسب و كار ممكن است جهت دستیابی به سهم بازار، صبر و گذشت زمان را الزام نماید.

8 ـ عدم توفیق در پیگیری یك طرح:

پیگیری ضعیف بعد از برنامه‌ریزی اولیه، پیشرفت ناكافی كار، برخلاف آنچه كه در طرح آورده شده، می‌تواند منجر به بروز مشكلاتی گردد.

شایستگی و برازندگی تولید در تجارت الكترونیك:

برخی خدمات/تولیدات ویژه برای فروش آن لاین مناسب هستند و برخی دیگر برای فروش غیر آنلاین. عمده كمپانی‌های كاملاً مجازی- نمونه‌های این نوع شركت‌ها، مواردی نظیر Paybal , ebay , googel است- از طریق تولیدات دیجیتالی نظیر ذخیره، بازیابی و تعدیل اطلاعات، موسیقی، فیلم، آموزش، ارتباطات نرم‌افزار، كسب و معاملات مالی بازارهای مجازی می‌توانند برخی تولیدات و خدمات غیر دیجیتالی خود را با موفقیت به فروش رسانند. یك چنین تولیداتی به طور معمول ارزش نسبتا بالایی دارند كه معمولا شامل CD ها، DVD ها و كتاب‌های با ارزش هنری، علمی و فرهنگی میشوند.  Amazon.com، در واقع یكی از معدود شركت‌های dot.com بادوام و پایدار است كه مدت مدیدی روی این زمینه فعالیت‌‌های خود را متمركز نموده است.

از سوی دیگر به نظر می‌رسد برخی از تولیدات قطعات یدكی ـ فراتر از نیاز و مصرف آنی هم برای نمونه‌های مصرف خانگی نظیر ماشین شستشو و برای تجهیزات صنعتی نظیر پمپ‌های مكش نیز نمونه‌هایی خوبی برای فروش آنلاین هستند.

یكی از دلایل موفقیت در این‌باره می‌تواند تهیه و تدارك اطلاعات دقیق همچون ارایه شماره سریال نسخه تولید مورد نیاز سال تولید، میزان استقبال و … به هنگام ارایه به مشتری باشد.

موفقیت برخی تولیدات در فروش با مؤلفه‌های حسی همچون رنگ ارتباط بسیار نزدیكی دارد در ‌این‌باره Tesco.com موقعیت خوبی در انگلستان توانسته است كسب كند.

جمع بندی و نتیجه گیری:

    آنچه مسلم است اینكه استفاده از تجارت الكترونیك‌، یك فرصت تجاری برای ایجاد رشد اقتصادی در سطح كلان و توسعه اقتصاد بخشی بویژه در حوزه خدمات تخصصی را فراهم می‌آورد. از سوی دیگر بدلیل حضور گسترده و اجتناب‌ناپذیر دولت در بسیاری از مناسبات اقتصادی و تجاری (بویژه در سطوح بین‌المللی) نیاز به تطبیق سازمان‌های دولتی با عملیات تجارت الكترونیك (ایجاد دولت الكترونیك) بسیار محسوس می‌باشد و گرنه رشد سریع تجارت الكترونیك در سایه دولتی كه برآیندهای ارتباطی درون سازمانی در آن هنوز حالت سنتی (كاغذی!) دارند، چندان خوشبینانه به ‌نظر نمی‌رسد. در این راستا، تدوین و اجرای سیاستهای كلان در قالب برنامه‌های توسعه، برای ایجاد «جامعة اطلاعاتی» یكپارچه با جامعة جهانی، می‌تواند بسیار امید بخش باشد. این امر به رشد ابزارهای آموزشی و در نهایت به رشد فرصتهای بالقوه كمك می‌كند. و سرانجام آزادسازی اقتصادی و سیاسی می‌تواند به تسریع روندهای فوق كمك كند. هرچند كه آزادسازی در اقتصاد و سیاست، خود از رشد و توسعة ارتباطات و تجارت الكترونیك تأثیر عمده می‌گیرد و در حقیقت این تأثیرگذاری دوطرفه است.

در مجموع می توان گفت كه تجارت الكترونیك دارای مزایا و نقاط قوتی است از جمله موارد ذیل:

- امكان بازاریابی وسیع‌تر بر اساس امكان مبادله اطلاعاتی سریع با بازارهای جهانی در سطحی كاراتر

- كاهش هزینه‌های مبادلاتی بر اساس حذف بسیاری از واسطه‌های تجاری و صرفه‌جویی در زمان مبادلات

- كاهش هزینه‌های ناشی از اشتباهات انسانی و ایجاد امكانات بهتر برای مدیریت بنگاه

- امكان استفاده بهتر از مقیاس تولید بالا برای كاهش سرانه هزینه‌های سربار و هزینه‌های ثابت بر اساس تقاضای بالا برای كالا و خدمات تولیدی

- افزایش سرمایه‌گذاری و اشتغال در بخش‌های تحت پوشش تجارت الكترونیك بویژه در بخش‌های خدماتی

- افزایش فروش، درآمد و بهبود تراز تجاری كشور و در نهایت افزایش سطح رفاهی بویژه در بخش‌های تحت پوشش تجارت الكترونیك

- امكان حضور و رقابت واحدهای تجاری كوچك در بازارهای جهانی بشرط تعریف دقیق و تخصصی از نوع فعالیت

كه با در نظر داشتن عوامل موثر بر موفقیت تجارت الكترونیك از یك سو و مشكلات و مسایل مترتب بر آن از سوی دیگر می توان به یك نگاه استراتژیك در حوزه مذكور دست یافت

فهرست منابع:                                                                                                                    

Clinton W. J., A. Gore (1997),A Framework for Global Electronic Commerce, July 1, ,

www.iitf.nist.gov/eleccomm/ecom.htm

e-Business Watch (2004), The Eu­ropean e-Business Report: A portrait of e-business in 10                    sectors of the EU economy, European Commission, En­terprise Directorate General.

Gregorio D.D. and Kassicieh S.K. (2005), “Drivers of E-Business Activity in Developed and Emerging Markets”, IEEE Transactions on Engineering Man­agement, vol. 52, 2, pp. 155–166.

Hillman. R. J., (1999),"Securities Fraud: The Internet Poses Challenges to Regulators and

Investors,"US General Accounting Office Report GAO/T-GGD-99-34, March 22,

, www.gao.gov/AIndexFY99/abstracts/gg99034t.htm

Morgan J. P., A. Gidari,(2004) Survey of State Electronic and Digital Signature Legislative Initiatives, www.ilpf.org/digsig/disrep.htm

Peha J. M. (1999),"Making Electronic Transactions Auditable and Private," Proceedings of the Internet Society's INET-99, June, www.ece.cmu.edu/~peha/commerce.html

UNCTAD (2005), Information Economy Report 2005: E-Commerce and Development, United Nations, Geneva and New York